Wat is MS?

Multiple sclerose (MS) is een aandoening die het centrale zenuwstelsel aantast. Het is een chronische aandoening, waarbij de beschermlaag van de zenuwen in de hersenen en het ruggenmerg wordt aangevallen. Deze zenuwen sturen gewoonlijk signalen naar de rest van het lichaam in de vorm van elektrische impulsen om activiteiten te coördineren zoals bewegen, denken en gewaarwording. Om ervoor te zorgen dat de boodschappen snel en efficiënt worden overgebracht, zijn de zenuwen omgeven door een vetachtig isolerend materiaal genaamd myeline. 

Bij MS valt uw imuunsysteem dit myeline aan, waardoor ontstekingen en schade ontstaan die resulteren in de vorming van littekenweefsel (ook wel laesies of plaques genoemd). Door dit ontstekingsproces neemt de hoeveelheid myeline om de zenuwen af en dit leidt tot het veranderen, vertragen of stoppen van de signaaloverdracht, waardoor een reeks van verschillende symptomen optreden die kenmerkend zijn voor MS. De term multiple sclerose betekent 'veel littekens'.

Het is helaas niet bekend waardoor MS nu precies door wordt veroorzaakt. Een virus, genetisch defect of omgevingsfactoren kunnen mogelijk een rol spelen.

Wat zijn de symptomen van MS?

Iedere persoon ervaart MS weer op een andere manier. Ook kan de wijze waarop de ziekte zich uit sterk verschillen van persoon tot persoon en soms zelfs variëren bij dezelfde persoon. MS-symptomen zijn onvoorspelbaar en kunnen per aanval verschillen, afhankelijk van het gedeelte van het zenuwstelsel dat is aangetast.

Er is een breed scala van mogelijke symptomen, die vaak worden onderverdeeld in verschillende groepen, waaronder:

  • Lichamelijke symptomen – veroorzaakt als laesies zenuwen aantasten die betrekking hebben op lichamelijke functies, zoals gezichtsverlies (vaak slechts in één oog), verlies van evenwichtsgevoel en coördinatievermogen (ataxie), vermoeidheid of stijve spieren resulterend in oncontroleerbare spiertrekkingen.
  • Sensorische symptomen – zoals gevoelloosheid en tinteling.
  • Cognitieve symptomen - symptomen die van invloed zijn op de manier waarop u denkt, zoals problemen met geheugen, planning en beoordeling, of emotionele en gedragsmatige veranderingen.
  • Seksuele symptomen – impotentie, verminderde seksuele prikkels, verlies van gevoel.

De meeste mensen ervaren slechts enkele van deze symptomen. Het is onwaarschijnlijk dat iemand ze allemaal ontwikkelt. Symptomen kunnen ook veranderen na verloop van tijd, dus een bepaald symptoom kan slechts eenmaal optreden, terwijl andere blijven terugkomen en ook ernstiger kunnen worden.

De symptomen kunnen zich ook per persoon verschillend ontwikkelen: bij sommige personen ontwikkelen zij zich geleidelijk aan na verloop van tijd; bij anderen komen en gaan de symptomen. Perioden waarin symptomen erger worden, staan bekend als terugvallen; als symptomen minder ernstig worden of verdwijnen, wordt dat een remissie genoemd.

Er zijn verschillende typen MS

Ongeveer 85% van de mensen met MS wordt voor het eerst gediagnosticeerd met een vorm van MS waarbij terugvallen optreden, oftewel 'relapsing-remitting MS' (RRMS). Hierbij treden symptomen op die vervolgens geheel of gedeeltelijk weer verdwijnen (remissie). Terugvallen kunnen in duur variëren van dagen tot maanden.

Ongeveer de helft van alle mensen met RRMS ontwikkelt secundaire progressieve MS (SPMS). Hierbij worden de symptomen geleidelijk aan erger totdat er nog maar weinig, of geen, perioden van herstel (remissie) overblijven.

Veel minder voorkomend is primaire progressieve MS (PPMS), een diagnose die bij ongeveer 10% van alle mensen met multiple sclerose wordt gesteld. Bij PPMS zijn de symptomen progressief vanaf het begin en worden zij na verloop van tijd erger. Bij deze vorm van MS komen geen terugvallen en periodes van herstel voor.

Het minst voorkomende type MS is progressieve relapsing MS (PRMS), waarbij vanaf het begin zowel acute terugvallen als een verslechtering van de ziekte optreden.

Hoe vaak komt MS voor?

Wereldwijd hebben meer dan 2,1 miljoen mensen MS, waaronder bijna 17000 mensen in Nederland.

Er zijn ongeveer tweemaal zoveel vrouwen dan mannen waarbij MS is gediagnosticeerd. Wetenschappers weten niet waarom dat het geval is. MS kan op elke leeftijd ontstaan, hoewel gewoonlijk de eerste symptomen optreden in de leeftijd tussen 20 en 40 jaar.

Blanke personen, en dan vooral personen waarvan de voorouders uit Noord-Europa afkomstig zijn, lopen het grootste risico op het ontwikkelen van MS. Hoewel het minder vaak voorkomt bij niet-blanke personen, is MS een wereldwijde aandoening.

Leven met MS

Leven met MS kan als heel belastend worden ervaren, en mogelijk heeft u last van gevoelens van frustratie. De vooruitgang in de medische wetenschap, de beschikbaarheid van nieuwe behandelingen, plus betere zorg en een beter inzicht in de aandoening zelf, helpen echter om de levenskwaliteit van mensen met MS te verbeteren.

Hoewel MS wordt erkend als een chronische aandoening, hebben verbeteringen in de (medische) zorg ertoe geleid dat mensen met MS een normale of bijna-normale levensverwachting hebben.

Waar kunt u meer te weten komen

Nationaal MS fonds 
MS Vereniging 
MS Research 
MS Web

Voor verhalen van andere mensen met MS kijk op:  www.platform.ms

MS/NLD/564/1-12/13.