Een terugval herkennen

Als iemand met MS nieuwe symptomen van MS ervaart of als oude symptomen ernstiger worden of terugkeren voor een periode van 24 uur of langer, wordt dit een 'terugval' of 'schub' genoemd. Oude symptomen die in een ander deel van het lichaam optreden kunnen eveneens duiden op een terugval.

Tijdens terugvallen, treden er symptomen op, die kunnen aanhouden van enkele uren tot vele maanden voordat deze weer afnemen.

Terugvallen worden ook wel "schubs" genoemd. Artsen, MS verpleegkundigen en andere zorgverleners kunnen het ook hebben over 'aanvallen', 'relapsen', 'acute episodes' of 'klinische voorvallen'.

Hoe weet u dat u een terugval heeft?

Alle terugvallen, ook lichte, dienen zo spoedig mogelijk aan uw arts of MS-verpleegkundige te worden gemeld.

Het kan soms echter moeilijk zijn om te zeggen wat wel of niet een symptoom van een terugval is, met name als de diagnose MS pas recent is gesteld. Als u bijvoorbeeld evenwichtsproblemen of vermoeidheid ervaart tijdens een remissie betekent dat niet noodzakelijkerwijs dat u een terugval hebt.

Praat met uw arts of MS-verpleegkundige als u het niet zeker weet, en overweeg een dagboek voor symptomen bij te gaan houden, zodat u de tijd en duur van uw symptomen kunt vastleggen en kunt aangeven hoe deze u beïnvloeden. Dit kan een nuttig hulpmiddel zijn tijdens het gesprek.

"Hoewel het in het begin moeilijk of zelfs stressvol kan zijn, wordt het herkennen van symptomen van een terugval na verloop van tijd gemakkelijker als u uw aandoening leert kennen", aldus gezondheidspsychologe Clare Moloney. "Na een tijdje kunt u meer op uw eerdere ervaringen vertrouwen, wat het gemakkelijker maakt om mogelijke tekenen van een terugval te herkennen. Hoe vertrouwder u met dit proces raakt, des te minder stressvol dit is".

"Het kan onzekerheid veroorzaken en soms zelfs beangstigend zijn om nieuwe symptomen te ontwikkelen en terugvallen te krijgen, maar onthoud dat er heel wat gebeurt binnen in uw lichaam en dat niet alles verband houdt met MS. Als u automatisch elk symptoom dat u ervaart toeschrijft aan MS, wordt er mogelijk voorbijgegaan aan een ander ongerelateerd probleem dat moet worden onderzocht."

"Overleg bij twijfel met uw arts, aangezien deze u ondersteuning en advies kan bieden in een moeilijke periode".

Hoe worden terugvallen behandeld?

Terugvallen kunnen variëren van licht tot ernstig en kunnen zich onverwachts voordoen, waardoor leven met MS onvoorspelbaar wordt. Veel terugvallen kunnen thuis worden behandeld, met de steun van uw arts en andere (medische) zorgverleners. Bij ernstige (of acute) terugvallen moet u wellicht in het ziekenhuis worden behandeld.

De behandeling van MS kan worden onderverdeeld in twee categorieën:

  1. Behandelingen die zijn ontworpen om de ziekte zelf aan te pakken. Dit worden vaak 'immunomodulerende behandelingen' genoemd, omdat zij als doel hebben de frequentie van terugvallen te helpen verminderen en de progressie die door MS kan worden veroorzaakt te vertragen. Deze behandelingen worden vrijwel altijd gedurende een langere tijd gebruikt.
  2. Behandelingen voor het behandelen en verlichten van symptomen van MS. Steroïden kunnen worden gebruikt om de ontsteking te remmen, de duur van de terugval te beperken en het herstel te helpen versnellen – zij worden echter in principe niet aanbevolen voor regelmatig of langdurig gebruik. Revalidatie en steun in de vorm van bijvoorbeeld fysiotherapie, beroepstherapie en dieetadvies kunnen helpen om de impact van een terugval op het dagelijkse leven te beperken. Andere services, zoals thuiszorg kunnen eveneens helpen tijdens en na een terugval. Vraag uw arts of MS-verpleegkundige om informatie over de beschikbare mogelijkheden in uw omgeving.

Niet alle mensen met MS kiezen voor behandeling bij terugvallen. Dit is vaak het geval bij bepaalde lichtere terugvallen (bijvoorbeeld met tinteling of gevoelloosheid). Overleg met uw arts over wat voor u het beste is.

Als u last hebt van MS, kunt u de voor u meest effectieve behandelingsmethoden bespreken met uw arts.

Wees voorbereid – plan uw acties bij een eventuele terugval

Er zijn enkele eenvoudige acties die kunnen helpen bij een eventuele volgende terugval Clare heeft de volgende suggesties:

  • Zorg dat u de naam en het nummer van uw arts of MS-verpleegkundige bij de hand hebt of in uw mobiel hebt opgeslagen voor het geval u hulp of advies nodig hebt.
  • Zorg ervoor dat naaste familie en vrienden en ook uw werkgever en goede collegae, eveneens over deze gegevens beschikken voor het geval zij namens u moeten bellen.
  • Bespreek uw mogelijkheden voor behandeling met uw arts zodat u beide weet wat er in uw regio beschikbaar is en waar uw voorkeur naar uit gaat.
  • Houd bijvoorbeeld een tas met essentiële benodigdheden bij de hand voor het geval u naar het ziekenhuis moet. 
  • Maak een lijstje van uw medicijnen (voor MS en eventuele andere aandoeningen) en een overzicht van uw huidige aandoening(en) en houd dit bij u voor het geval u deze aan het ziekenhuis- of EHBO-personeel moet laten zien tijdens een terugval. Vraag een familielid of vriend(in), die overal van op de hoogte is en die u vertrouwt, om eventueel benodigde telefoontjes te plegen in het geval van een terugval, bijvoorbeeld naar uw werkgever, en zorg ervoor dat hij of zij vooraf over deze nummers beschikt.
  • Overweeg om een familielid of vriend(in) die dicht bij u staat en u vertrouwt, uw juridische vertegenwoordiger te laten zijn in het geval van een ernstige terugval, zodat zij u kunnen ondersteunen en vertegenwoordigen bij praktische zaken, wanneer u daar u gedurende korte tijd niet zelf toe in staat bent.

Meer informatie over terugvallen 

Overleg met uw arts of MS-verpleegkundige over meer steun en advies bij het omgaan met terugvallen.
Ook MS-organisaties in uw omgeving kunnen u meer informatie en advies bieden.
Probeer de volgende groepen eens:

Nationaal MS-fonds
MS-vereniging
MS Research
MS Web

MS/NLD/564/1-12/13.